![]() |
LEWE LÄSER! As wi vör söss Johrn de eersten ne'en Euro-Schiens in us Hannen hooln, is dat seker'n Barg Minschen foors upfullen: Up elkeen Schien köönt wie een Brügg bekieken; un dat is kien Tofall. De Brügg schall us wiesen: Kaamt in Europa tohoop! Gaht över de Brügg up de Minschen in de annern Länner to! De Lüüd rund um us to schöölt wi nich den Rügg wiesen, geevt wi us de Hannen! - Jümmer woller ward de Brügg as een Teken ankäken, dat de Minschen vermahnen schall, kien Muer to boon, de se uteneen rieten doot. As de amerikaanschen un engelschen Fleger 1948 un 1949 de Minschen in Westberlin wat to'n Eten brachen, dat se nich versmachten deen, weer foors dat Woort van de „Luftbrücke" fullen. De Maler Kirchner, Heckel un Schmidt-Rottluff hefft ehren Kring „Die Brücke" nöömt. Ok de Lüüd van de Kunst boot Brüggen van Minsch to Minsch. In männigeen Leed ward van „Brücken" sungen, de de enkelden Lüüd tohoopbringen schöölt. Bit 1991 harrn wi in Ollnborg in'e Gartenstraat de „Brücke der Nationen", een Huus, dat een Brügg slaan wull to Kunst, Kultur un Wetenschop guntsiet van us Land. Brüggen to boon is jümmer beter as wecke in'n Dutt gahn to laten. ![]()
|
Up'e Brugg funnen se to'nanner VON BERND KOCH |
|
Woorden um bruggen te bouwen VON GÜNTER KÜHN Us kunnig Läsers werd faststellen, dat disse Titel nich us Platt is, man ik denk, he is doch to verstahn. In't Jahr 1988 hebbt sik je fofftein Schrieverslü ut de Ems-Dollart-Region, dütsche un nederlandse Kant, in Assen (Nederland) tohoopfunnen un dat weer dat veerde Mal siet Bestahn van de DER. "Streektaaldagen" sünd de Warkeldaag nöhmt wurrn. Dat Woort "Streektaal" meent Spraak ut een besunner Kuntrei (Region), wat nich bedüden deit, dat`n nich över Gren- Een studdig Nadenken över Naverskontakten deit nödig - alltiet! zen weg mit'nanner snacken kann un verstahn deit. Spraak as Brügg twüschen Minschen, de nix anners willt as mit är Schrieven, mit Literatur anner Minschen Lävenshülp to gäven, een Mit'nanner van Minschen verbätern to helpen. Een studdig Nadenken över Naverskontakten deit nödig - alltiet! För mi sulben weer wichtig, anner Schrieverslü kennen to lehrn, man ik harr ok Mögelkeit, över den Töllerrand ruttokieken. Dat Tosamenarbeiden leep allerbest. Väle Texte in Lyrik un Prosa sünd bi'nannerkamen, un darwägen hebbt de Vörsitters van de Ems-Dollart-Region beslaten, een gemeensam Book ruttogäven. So sünd in dit Book dartig Schrievers verträ'en, elkeen mit eegen Platt-Klöör: in Drents, Grunnings, Gelders, Sallands, Twents Ostfreesch, Ollnborgisch De Ems-Dollart- Region hebbt beslaten, een gemeensam Book ruttogäven Dat Book is in de Provinz Drenthe druckt un in twee Veranstaltungen öffentlich vörstellt wurrn. In Assen weern alleen al dreehunnert Lü, Bewies för dat grode Intress. So as de Titel al utseggen deit, dat Schrieverslü „mit Wöör Brüggen boon" willt un ok köönt för'n bäter Verstahn, is dat een Richt, de man studdig in't Oog holln schall as een Trä in de Tokumst. |
|
De Rüganer seht ehr
Eiland as Paradies an
![]() De Insel Rügen is nu mit een modeern Bowark mit dat Festland verbunnen. |
|
VON HEINZ EDZARDS Plattdüütsch twüschen Elv un Oder is bet sowiet noch'n beten to kort kamen. Dat is daar awer noch an vele Stäen bestig to Huus. Vandagen is een paar Regen van Manfred Brummer, de in sien Artikel „Rügen un Hiddensse" in dat „Spiekerbook" von 2007 moi schrewen hett: Rüganer leiwt ehr Insel (Pommersch Platt) Wecker in de Saison up Rügen is, hett villicht sogor dat Glück, einen Rüganer kennentoliehren, so nennen sick nämlich de Inselbewahner dor. Dorüm möt gliek tauerst seggt warden, dat se hüt harmlos sünd. Früher allerdings hebben se vor keinen Striet schuugt; se sallen in olle Tieden mit'n Sauspieß in de Hand un'n lang'n Metz an de Siet in de Kark, tau Hochtieden un Gräwnnisse gähn sien un würden as ein „zenckisch folk" anseihn. Ein Oewerrest dorvon is de Schlachtruf, den se di entgegenbölken, wenn du ehr nich taupass büst: „Drei Worte genügen: Runter von Rügen!" Rügen is Düütschlands gröttste Insel. Dat harr nienich an de Öffentlichkeit dringen dörft. So glöben nämlich jedes Jahr wedder dusende Lüüd, se passen dor ok noch rup, midden in' Sommer. Un dat is nich wohr ... De Rüganer leiwen ehr Insel, un se hebben allen Grund dortau. Wenn Fritz Reuter meint, hier bi uns rundum musst dat Paradies lägen hebben, denn is Rügen ein Beweis dorför: de Kreidefelsen, oewer hunnert. Meter hoch, de wieden Wischen, Dörper, de sick an de Küst verstäken, Bäukenwälder bet ran an de Stränd'n. Rüganer leeft ehr Eiland |
Den Togang free holen hett sik upleßd lohnt VON INGE ZUR HORST Ines dreiht den Breef in ehr fien'n Hannen van een up anner Siet. Von Alma. Gediegen. Se hört doch all poor Daag von eenanner. Nu 'n Breef? Alma, Vadders Huushollersch, se is de gode Seel in 't Huus. Na ehr Mudders Dod hett se ehr hulpen den rechten Weg to finnen. Se versoch immer woller een Brürch twüschen ehr'n Vadder un ehr to boen. Ehr Vadder toog sik mehr un mehr in sien Binnerst torürch, hento keem sien Dieskopp. Den kenn se, dor weern se up glieken Weg miteenanner. Nageben füllt ehr beiden allto stuur. So jongleer Alma twüschen ehr, versoch den Togang free to holen. Liekers, af un an sture, stille Daag in 't Huus. Ines lehr John kennen. John ehr grote Leev. Een Amerikaner. Se arbeiden beide tohoop in 't Krankenhuus, he at junge Doktor. Ehr Leev behollen se för sik, woor nich geern up de Arbeitsstää sehn. Bi de eerst best Gelegenheit planen se tohoop een Praxis up 'n Lannen. Dat Bild stund ehr vor Ogen, dor stüürn se up to. Alma weer ehr Vertroote. Januar Maand. Up 'n Stutz asiget Glatties. Kien Chance för John. Sien Wagen van een anner Wagen rammpt, drück em gegen Boom. Just at se sik seker is, do Verlütt se em. Een Deel van em dreggt se unner ehr Hart, sien Kind. Ehr Vadder in Brass. Een Kind van 'n farbigen Amerikaner. Hülp gifft he ehr nich, kickt över ehr henweg. Se hollt dat so nich vull. Mit twee Fründinnen treckt se tohoop in een Wahnung. De beiden Froen un Alma staht düchtig bi. Nehmt ehr so wat van ehr Sorgen. Denn de Dag, wor Johanna dor is, een kregel, gesunne Deern. De ward sowat at de Oogappel van de Froen, van all veer betuckert. Nüdlich is se, de Lüttje, blaue Ogen kiekt ut dat wat dunkle, von brune Locken umrahmte Gesicht. Twee Johr later is Ines Oberschwester. So steiht se sik wat beter. Ehr Vadder lett ehr al`n ganz Sett Monat för Monat beten Geld tokamen. Tominnst dat hett Alma wunnen. Von em sülben hört se nix. Se seht sik nich. Ehr'n Dank will he nich. Nu - 'n Breef? Ehr Vadder geev Alma Order. Dat Schrieben fallt em swoar. Sien Finger laat sik nich stüürn, bringt de Krankheit so mit sik. He much dat se kummt, mit dat Kind, Sonndag Namiddag to 'n Koffee, Hock halv veer. - Is sien Krankheit amenn slimmer, dat he nu ...? Nä, dat harr Alma ehr seggt. Sonndag Namiddag. Klingeln höövt se nich. Ehr Vadder kummt ehr tomööt. He hollt sik risch, dat woll, doch Kummer un Sorg hebbt em tosett. Ines, mit Johanna up 'n Arm loopt up em to, mit halv Lachen un Weenen reekt se em de free'e Hand. De Deern weiharmt mit ehr'n lüttjen Blomenstruß na den olen Mann hen. |
|
MIEN GEDICHT DE BRÜGGE De Jungen kiekt vörut, de Ollen trügge un tüsken ähr de Brügge seiht faken beide nich GERTRUD VAN DAM (utsöcht van Inge zur Horst) SEGGWIESEN ÖVER BRÜGG Wenn sien Woort een Brügg weer, dar gung ik nich över. Wenn de Maand liggt up'n Rügg, geiht dat Water öyer'n Brügg. Fründ in Noot, Fründ in Dood, Fründ achter'n Rügg, dat is'n faste Brügg. De Voss un de Wulf lepen över de Brügg; de Wulf leep dröver, de Voss bleef trüch. |